Als
je met de muis over de Israelische vlag rechts gaat
hoor je een mooie uitvoeringvan Hatikwa gezongen door Barbara Streisand
(tenminste in Microsoft Explorer)
ENKELE
TEKSTEN
SCHTIL DIE NACHT IS OJSGESCHTERND (jiddisj) of Sjtil, di nakht iz ojsgesjternt.... geschreven (en gecomponeerd?) door Hirsch Glik
Hirsch Glik werd geboren op 24 april 1922 in Vilnius (Litauen); zijn vader was voddeman.
Hirsch Glik schreef als teenager al gedichten. Na de overval van de Duitse legers op de Sowjetunie en de Baltische landen kwam Hirch Glik als gevangene in het concentratiekamp Weiße Wache* terecht. Later werden alle gevangenen overgebracht naar het Ghetto van Vilnius (Ned. Wilna, Jidd. Wilne). Daar sloot hij zich aan bij de Farejnikte Partisaner Organizatsië.
Glik werd in Wilne lid van de „farejnikoeng foen literatn oen kinstler in wilner geto“, de Vereniging van Schrijvers en kunstenaars“, opgericht op 17 februari 1942.
In 1944 viel hij in Duitse handen en werd overgebracht naar een concentratiekamp in Estland. Hij wist te vluchten, maar sneuvelde bij een gevecht tegen Duitse troepen in 1944.
Als Partizaan in Wilne schreef hij gedichten en liedteksten. De twee beroemdste zijn:
• „ Zog nit kejnmol az doe gejst dem letstn weg “ („Zeg nooit dat je voor het laatst op weg gaat!“) met de beroemde slotzin: „Mir zenen do!“,
• en „ Sjtil, di nacht iz ojsgesjternt “. Dit lied herinnert aan Witke Kempner, die in 1942 samen met Itsik Matskewitsj een eerste aanvan vanuit het ghetto van Wilne op de Duitse bezetters organiseerde. Ze bliezen samen een amunitietransport buiten de stad op.
Schtil,
di nactht is ojsgeschternt
un der frost hat schtark gebrent,
tsi gedenkstu wi ich hob dich gelemt
haltn a schpajer in di hent.
a mojd a peltsl un a beret.
un halt in hant fest a nagan
mit a samtenem ponim
hit op dem sojnes karawan.
Getsilt, geschosn un getrofn
hot ir klejninker pistojl,
an ojto a fulinkn mit wofn,
farhaltn hot si mit ajn kojl.
Fartog fun wald arojsgekrochn
mit schnej-girlandn ojf di hor ,
gemutikt fun klejninkn nitsochn,
far undser najem, frajen dor .
(Duits)
Still, die Nacht in voller Sterne,
und der Frost hat stark gebrannt.
Ob du dich noch daran erinnetrst, wie ich dir beibrachte,
eine Pistole in der Hand zu halten?
Ein Madchen, ein Pelz und ein Barett
und fest halt sie in ihrer Hand die Pistole.
ein Madchen mit einem samtenen Gesicht
halt den Zug der Feinde auf .
Gezielt. geschossen und getroffen
hat ihre kleine Pistole.
Ein Auto voller Waffen
hat sie mit einer Kugel aufgehalten.
Am anderen Morgen, aus dem Wald herausgekrochen,
mit Schneegirlanden auf den Haaren;
ermutigt durch den kleinen Sieg
für unsere neue, freie Generation.
Het lied in Nederlandse vertaling
Stil, de nacht is vol sterren
Stil, de nacht is vol sterren
en de vorst brengt brandende kou.
Vergeet niet, hoe ik je bijbracht,
een blaffer in je hand te houden.
Een jonge vrouw met een bontkraag en een muts
houdt stevig een nagant* in haar hand;
de jonge vrouw, met een gelaat als van fluweel,
bespiedt de vijandelijke karavaan.
Gericht, geschoten en geraakt
heeft haar kleine pistool!
Een auto vol wapens
bracht zij met één schot tot stilstand.
Bij het aanbreken van de dag uit het bos gekropen
met slierten sneeuw in het haar.
Aangemoedigd door kleine overwinningen
voor onze nieuwe, vrije generatie.
* type pistool met meerdere patronen
LOS
CAMINOS DE SIRKEDJI (Ladino)
1. Los
caminos de Sirkedji
Se hincheron de arena-
Por pasar y por tornar
y ver a mi morena.
2. Morena
tu, moreno yo,
Ven mos espozaremos.
Si no te plaze frecuentar
Ven mos cazaremos.
(Duits)
1.Die
StraBen von Sirkedji
sind voller Sand.
denn ich ziehe dort meine Kreise.
urn mein dunkelhautiges Madchen zu sehen.
2. Du bist dunkelhautig. ich bin dunkelhautig.
Komm. verloben wir uns.
Wenn du nicht willst. dass wir uns nur besuchen.
heiraten wir doch.
(Engels)
1. The
streets of Sirkedji
Are full of sand,
Because I pass and walk in circles
To see my dark-skinned one.
2. you are dark-skinned, I am dark-skinned,
Come, let us get engaged.
If you do not want to go out with me,
Come, let us get married
ADAMA
tekst:
Ehoed Manor
melodie: Jair Klinger Ofra
zingt Adama op YouTube, dubbelklik op >>
(fonetisch
hebreeuws:)
adama*
ani ksjoeva lekolech
adama
tamied oele-an sje-ellech adama
hasjwiel bo essa hoe sjwielech
ima adama
adama
raglaj mehalchot jechafot
adama
panajch chamot we-otfot
adama
enaj im choemot bi tsofot
ima adama
tussenstuk
hen bati mimech mechekech
– adama
we-at atida lesjakech – adama
et kol ke-awaj et lelotai et jemaj
olam oemeloe-o lach modeh
– adama
we-anoe etsee hasadeh
– adama
mimech we eilach, eem kol chaj,
amtsini
adama
notennet peria lekoelam adama
tova oetmiema le-olam adama
lamdi na bnech ha-adam ima adama
*
vet =accent
aarde
Hiernaast
nog een andere uitvoering van het lied door Ofra Haza >> (nederlandse vertaling)
aarde
ik luister naar je stem
aarde
altijd en waar ik ook ga
aarde
het pad waarop ik reis is jouw pad
moeder aarde
aarde
ik wandel blootsvoets
aarde
over jouw warme en gevouwen gezicht
aarde
jouw bruine ogen bespeuren mij
moeder aarde
ja, ik
kwam uit jou, uit je boezem – aarde
en jij kalmeert – aarde
al mijn pijnen, mijn nachten, mijn dagen
de wereld en haar volheid dankt jou – aarde
en wij zijn bomen des velds – aarde
uit jou en jouw kracht, moeder van alle leven, versterk mij
aarde
je geeft vrucht aan iedereen
aarde
voor altijd goed en heel
aarde
wil jouw mensen toch leren (onderwijzen)
moeder aarde
DODI
LI (muziek Nira Chen)
Dodi
li va'ani lo
Haro'eh bashoshanim
(2x)
Mi zot ola min hamidbar
Mi zot ola
M'koeeret mor, mor oelevona
Mor oelevona
Dodi li va'ani lo
Haro'eh bashoshanim
(2x)
Libavtini
achoti kala
Libavtini kala
(2x)
Dodi li va'ani lo
Haro'eh bashoshanim
(2x)
Oeri tzafon oevo'i teiman (2x)
Dodi li va'ani lo
Haro'eh bashoshanim
(2x)
Nederlands:
MIJN GELIEFDE IS VAN MIJ
Mijn
geliefde is van mij en ik ben van hem
de herder de lelies
Wie rijst
daar op uit de woestijn, wie rijst daar op?
Geparfumeerd met mirre en wierook,
mirre en wierook
Mijn geliefde is van mij en ik ben van hem
de herder bij de lelies
Je hebt
mijn hart gevangen, mijn zuster, mijn bruid
Je hebt mijn hart gevangen, mijn bruid
Mijn geliefde is van mij en ik ben van hem
de herder bij de lelies
Ontwaak,
noordenwind, en kom, zuidenwind
Mijn
geliefde is van mij en ik ben van hem
de herder bij de lelies
JEDIED NEFESJ(traditioneel)
(fonetisch hebreeuws:)
Jediednefesj, av ha-rachaman
mesjoch awdecha el retsonecha
jaroets awdecha kemo
ajal
jisjtachawe el moel hadarecha
jedied
nefesj av ha-rachaman
mesjoch awdecha el retsonecha
je-eraw lo jedidotecha
minofet tsoef wechol ta-am
(nederlands)
vriend van mijn ziel, meedogende vader
breng uw dienaar dichter bij uw wil
uw dienaar zal rennen als een hert
buigen voor uw glorie
vriend van mijn ziel, meedogende vader
breng uw dienaar dichter bij uw wil
uw vriendschap verrukt hem
meer dan honing of welke smaak dan ook
ADON
OLAM [ klik hier
voor één van de vele versies ]
The Lord of the Universe who reigned
before anything was created.
When all was made by his will
He was acknowledged as King.
And when
all shall end
He still all alone shall reign.
He was, He is,
and He shall be in glory.
And He
is one, and there's no other,
to compare or join Him.
Without beginning, without end
and to Him belongs dominion and power.
And He
is my G-d, my living G-d.
to Him I flee in time of grief,
and He is my miracle and my refuge,
who answers the day I shall call.
To Him
I commit my spirit,
in the time of sleep and awakening,
even if my spirit leaves,
G-d is with me, I shall not fear
[ klik
hier
voor een link naar een overzicht van alle melodieën van Adon
Olam ]
AVINOE
MALKENOE ONZE VADER ONZE KONING
Wij zingen de slotregels:
Avinoe Malkenoe Chanenoe we-anenoe ki een banoe ma'asim, asé imanoe tsedaka wa-chesed we-hosji'enoe.
Onze Vader, onze Koning, weest ons genadig en antwoord ons want in
ons is geen verdienste, doe ons recht, geef ons genade en redt ons!
ELI
ELI (HALICHA LE KEYSARIA)
Eli,
Eli, she lo jegamer le-olam
Ha chol we ha-jam rishroesh shel ha-majim
Barak ha-shamajim tefilat hee-Adam
Eli,
Eli (mijn God), die geen einde heeft
het zand en de zee, het geruis van het water en de donder van de hemel
zijn het gebed van de mens
JA'ALEE
Ja’alee,
ja’alee kolenu me-érew
We-tawo nechmatenoe mi boker we-jera’ee
Rinoenenoe ad arew
Moge
opstijgen onze stem vanaf de avond
en moge onze troost komen vanaf de ochtend en moge verschijnen
ons gejuich tot aan de avond
ONNO
HASHEM
Onno
Hashem hoshiono
Onno Hashem hatslichono
Toe,
Eeuwige, help ons
Toe, Eeuwige, geef ons voorspoed
JIGDAL
Jigdal
Elohim chai we jishtabach
Nimtsa we-een eet eel me-tsioeto
Echad we-een jachid ke-jichoedo
Ne’elam we-gam een sof le-achdoeto
Groot
en hoogeroemd is de levende God
Zijn bestaan kent tijd noch duur
Hij is één, er is geen eenheid als de Zijne
Ondoorgrondelijk en zonder eeinde is Zijn eenheid
MAJN
RUHEPLATZ
1
Nit zoech mich woe di mirtn grinen!
Getinst mich dortn nit, majn shats Woe lebns welkn baj mashinen, Dortn
iz majn roe-e plats 2x
2
Nit zoech mich woe di fejgl zingen! Gefinst mich dortn nit, majn shats.
A shklaaf bin ich, woe ketjn klingen, Dortn iz majn roe-e plats 2x
4
Oen libstoe mich, mit warer libe, to koem tsoe mir, majn goeter shats.
Oen hajter oif majn harts dos tribe, oen mach mir zies majn roe-e
plats.2x
MIJN RUSTPLAATS
1
Zoek mij niet, waar de blauwe bessen groeien! Daar zul je mij niet
vinden, mijn schat.
Waar levens vergaan bij machines, Daar is mijn rustplaats.
2
Zoek mij niet, waar de vogels zingen! Daar zul je mij niet vinden,
mijn schat.
Een slaafben ik, daar waar ketens rammelen, Daar is mijn rustplaats.
3
Zoek mij niet, waar fonteinen sproeien Daar zul je mij niet vinden,
mijn schat. Waar tranen vloeien, tanden knarsen. Daar is mijn rustplaats.
4
En, als je me werkelijk liefhebt, Kom dan naar me toe, mijn lieve
schat Vrolijk mijn bedroefde hart op. En maak mijn rustplaats zoet.
DODI
LI
Een lied dat tijdloos is maar waar de liefde, het verlangen centraal
staat
Dodie lie is een begrip dat kan staan voor veel dingen die met liefde
te maken hebben.
Het is een poëtische liefde die bezongen wordt. Liefde die groeit
zoals rozen in de woestijn, tegen alles in en die je een verlangen
geeft naar het licht uit het noorden en vanuit Israël naar Jemen.
De woorden zijn afkomstig uit het Hooglied.
Mijn geliefde is van mij en ik ben van hem,
die temidden der lelien weidt.
Wat trekt daar op uit de woestijn?
Gij hebt mij betoverd, mijn zuster, bruid!
Ontwaak, Noordenwind,
en kom, Zuidenwind,
doorwaai mijn hof,
opdat zijn balsemgeuren stromen!
(uit Hooglied 2,3,4.
muziek: Nira Chen)
Erev
shel shoshanim,de avond van de rozen,
gecomponeerd in 1957, muziek Yosef Haddar en tekst van Moshe Dor.
Thet lied circuleert ook in het Arabisch, dan is de titel “Yarus”
(O Rose!), ook een Turkse en Armeense versie bestaat.
beluister de erg sweete
uitvoering van het Moskous
Joods Mannenkoor
of dubbelklik op het pijltje op het plaatje >>>
Erev shel shoshanim
Netzeh nah el habustan
Mor b'samim ulevonah
L'reglech miftan
Yerushalayim
shel zahav
Ve-shel nehoshet ve-shel or
Ha-lo le-khol shirayikh
Ani kinnor.
Judy
Gor Klein zingt Yerushalajim shel Zahav
op speciale wijze:
Jerusalem
of Gold
The mountain air is clear as wine
And the scent of pines
Is carried on the breeze of twilight
With the sound of bells.
And in
the slumber of tree and stone
Captured in her dream
The city that sits solitary
And in its midst is a wall.
Jerusalem
of gold, and of bronze, and of light
Behold I am a violin for all your songs.
How the
cisterns have dried
The market-place is empty
And no one frequents the Temple Mount
In the Old City.
And in
the caves in the mountain
Winds are howling
And no one descends to the Dead Sea
By way of Jericho.
Jerusalem
of gold, and of bronze, and of light
Behold I am a violin for all your songs.
But as
I come to sing to you today,
And to adorn crowns to you (i.e. to tell your praise)
I am the smallest of the youngest of your children
(i.e. the least worthy of doing so)
And of the last poet (i.e. of all the poets born).
For your
name scorches the lips
Like the kiss of a seraph
If I forget thee, Jerusalem,
Which is all gold...
Jerusalem
of gold, and of bronze, and of light
Behold I am a violin for all your songs.
We have
returned to the cisterns
To the market and to the market-place
A ram's horn (shofar) calls out (i.e. is being heard) on the Temple
Mount
In the Old City.
And in
the caves in the mountain
Thousands of suns shine -
We will once again descend to the Dead Sea
By way of Jericho!
Jerusalem
of gold, and of bronze and of light
Behold I am a violin for all your songs.
Mejerke, main Suhn/Chanson Hébraïque Maurice Ravel
Mejerke, main Suhn,
Mejerke, main Suhn, oi Mejerke, main Suhn,
Zi weiss tu, var wemen du steihst?
"Lifnei Melech Malchei hamlochim," Tatunju.
Mejerke, main Suhn,
Mejerke, main Suhn, oi Mejerke, main Suhn,
Wos ze westu bai Ihm bet'n?
"Bonej, chajei, M'sunei," Tatunju.
Mejerke, main Suhn,
Mejerke, main Suhn, oi Mejerke, main Suhn,
Oif wos darfs tu Bonei?
"Bonim eiskim batoiroh," Tatunju.
Mejerke, main Suhn,
Mejerke, main Suhn, oi Mejerke, main Suhn,
Oif wos darfs tu chajei?
"Kol chai joiducho," Tatunju.
Mejerke , main Suhn,
Oi Mejerke , main Suhn,
Oif wo darfs tu M'sunei?
"W'ochalto w'sowoto uweirachto," Tatunju.
Engels:
Meyerke, my son,
O Meyerke, my son,
Before whom do you stand there?
"Before Him, the King of Kings," my father.
Meyerke, my son,
O Meyerke, my son,
And what do you ask of Him there?
"Children, a long life, and bread," my father.
Meyerke, my son,
O Meyerke, my son,
But why children, tell me?
"To children we teach the Torah," my father.
Meyerke, my son,
O Meyerke, my son,
But why a long life, tell me?
"All that lives sings glory to the Lord," my father.
Meyerke, my son,
O Meyerke, my son,
But still you wish for bread?
"Take this bread, sustain yourself, bless it," my father.
Speel voor mij een liedje in het Jiddisch
Speel voor mij een liedje in het Jiddisch
Het moet vreugde wekken en geen slechte gedachten.
Alle mensen, groot en klein, moeten het begrijpen
van mond tot mond moet het liedje gaan.
Speel, speel, muzikant, speel,
je weet wat ik bedoel en wat ik wil!
Speel, speel, een liedje voor mij,
Speel een wijsje, met hart en met gevoel.
Een lied zonder zuchten, zonder tranen
speel zodat allen het horen,
dat allen zien: ik leef en kan nog zingen,
nog mooier en beter dan voorheen.
Speel voor mij een liedje over vrede,
vrede moet er zijn, die geen droom is,
dat alle volken, groot en klein, elkaar begrijpen
en zonder oorlog en strijd met elkaar omgaan
Laten we samen het liedje zingen
als goede vrienden als kinderen van één moeder.
Mijn enige wens is dat het vrij en vrolijk klinkt
en allen moeten het meezingen.
Schpil she mir a lidele in jiddisch
shpil zhe mir a lidele af yidish,
dervekn zol es freyd nit keyn khidesh.
az ale groys un kleyn, zoln kenen dos farshteyn.
fun moyl tsu moyl dos lidele zol geyn, oy, oy, oy.
shpil, shpil, klezmer, shpil,
veyst dokh vos ikh meyn un vos ikh vil.
shpil, shpil, shpil a lidele far mir,
shpil a lidele mit harts un mit gefil.
a lidele on ziftsn un on trern,
shpil azoy az ale zoln hern.
az ale zoln zen, ikh leb un zingen ken,
sheyner nokh un beser vi geven, oy, oy, oy
shpil, shpil, klezmer, shpil,
shpil zhe mir a lidl vegn sholem.
zol shoyn zayn sholem, nit keyn kholem.
az felker groys un kleyn, zoln kenen dos farshteyn.
on krign un milkhomes zikh bageyn, oy, oy, oy
shpil, shpil, klezmer, shpil,
Lomir zingen s´lidele tsuzamen,
vi gute fraynd, vi kinder fun eyn mamen.
mayn eyntsiker farlang, s´zol klingen fray un frank
in alemens gezang, oykh mayn gezang, oy, oy, oy
hieronder een mooie uitvoering van "Sim Shalom",
dubbelklik op pijltje
op de afbeelding
